ENGLISH PAGES BODRUM'UN SEKN OTELLERNE REZERVASYON YAPIN BODRUM SUALTI ARKEOLOJ MZESN ZYARET EDN BZE ULAIN ANA SAYFA
Sekin Mekanlar
Sanat Etkinlikleri
Partiler, zel Kutlamalar
Mavi Yolculuk
Konserler
ndirim Kampanyalar
kbal idem Damar Yazlar
Haftann Filmleri
Genel Etkinlikler
Festivaller
Bunlar Karmayn!
Bodrumlife Dergisinden Yazlar
Bodrum'un Beldeleri
Bodrum'da Ylba
Bodrum'a dair Kitaplar
Bodrum Sergiler
Alveri Seenekleri
Aya Nikola Kilisesinin duvarlarnn anlatmadklar!
Bir bina sadece bir bina deildir..


Yaz: kbal idem Damar

Bu yaz Bodrumlife Dergisi Haziran 2013 saysnda yaynlanmtr.


Aya Nikola Kilisesinin duvarlarnn anlatmadklar!


Hikyemizin ba

Bundan birka yz yl nce Osmanl amirali Kzlhisarl Mustafa Paa'nn Osmanl Donanmas'na gemiler yapmak iin Bodrum'a gelmesiyle balyor kilisemizin hikyesi...

Kzlhisarl Mustafa Paa sava gemileri yapmak iin komu Yunan Adalar'ndan ustalar ve iiler getirtip Bodrum'a yerletirecek ve bu Rum ustalarla iiler Bodrum'da byk bir kilise ina edecekler, bu kiliseye de kendi inanlarnca denizcilerin, tccarlarn, rencilerin, ocuklarn hatta hrszlarn koruyucusu olan Aya Nikola'nn adn vereceklerdi.


Aya Nikola Kilisesi Osmanllar zamannda ina edildi

1780 ylnda inas tamamlanan Rum Ortodoks kilisesi ve yarmadada yaplm olan pek ok apelin yapmna Osmanllar izin verdi. zin vermekle de kalmad Osmanl padiahlar, Rum tebaann ibadetlerini yerine getirebilmeleri iin onarm fermanlar kardlar.

Ayn yllarda bugn hl ibadete ak olan Kzlhisarl Mustafa Paa Camii, Tepecik Camii, Kelerlik Camii, Trkkuyusu Camii gibi pek ok cami de yapld.

O zamanlar herhalde herkes iiyle gcyle megul olduundan, i blmne ve karlkl hogrye dayanan bir hayat vard. Kimse kimsenin kilisesine, camisine, mezarna, kutsalna dokunmaya kalkmyordu.


Mbadele ve bo kalan kilise

Derken 1923 ylnda mbadele dolaysyla Bodrum'daki Yunanllar gitti, onlarn yerlerine artk bizim topramz olmayan Girit'ten gelen Trkler yerletiler. Rum Mahallesi, Giritli mahallesine dnt. Mallarn mlklerini satp veya brakp giden Yunanllarla farkl inanlara sahip olsalar da i blmne dayal iyi ilikiler kurmu olan Bodrum halk yeni gelen Giritli Trklere almakta zorland. Dinleri ayn olsa da farkl davranlara, alkanlklara sahip Giritlilere "yar gvur" gzyle bakmaya balad. Gel zaman git zaman Giritlilere de alld, denge kuruldu.

Kilisede ise ibadet edecek kimse kalmamt.


Kilise binas zamanla en gzel duygularn, gzel balanglarn mabedine dnt

Kilise binas zamanla sosyal ve kltrel bir mekn oldu

Aya Nikola Kilisesi, mdavimleri gittikten sonra artk bir kilise deil, bir binayd sadece. Zamanla bu bina, ihtiya duyulan alanlarda imdada yetiti ve Bodrum'un tarih izgisinde bir kilise deil ama her frsatta nemli iler iin kullanlan bir bina olarak kendine yer edindi; Sngerleri koyacak yer bulamaynca snger deposu, istimle alan bir motorla elektrik retmek iin fabrika, film izlemek iin sinema, tiyatro ve benzeri gsterilere sahne, hatta gelin-damatlara nikah ve dn salonu?

Kilise 1923 ? 1969 yllar arasnda Bodrum'da yaayan herkesin bir ekilde yolunun dt, hayatnn nemli anlarn yaayp bu anlar sevdikleriyle paylat bir mekn oldu. Kilise binasnda ilk filmler seyredildi, film starlarnn jnlerinin grntleri burada kalpleri arptrd. Kilisenin sahnesinde izlenen tiyatro eserleri kimi zaman cokuyla, kimi zamansa hzn ve gzyayla alkland.

1928-29'lu yllarda Kilise binasna buharla alan bir elektrik retme motoru kurarak Bodrum'a elektrik salayan irketin kurucular Hasan Uslu, Hasan Zengin ve Belediye Bakan Dr. Mmtaz Ataman'n kardei Necip Ataman idi.


Kilise binas 46 yl boyunca Bodrumlularn hayatnda yer ald

"1930 ? 1980 Bodrum" kitabnn yazar Bodrum'un kkl ailelerinden Rt Gr anlatyor: "Bodrum Genlik ve Spor Kulbnn etkinlikleri ikinci bir okul gibiydi. Biz de bizden nceki kuan izinden gidip yalnzca futbol oynamyor, atletizm ve tiyatro almalar da yapyorduk. Yneticimiz Bodrum'un tannm ailelerinden Dervi Grgn'n kardei Yusuf Grgn'd. Yalnzca spor almalarmz deil her trl etkinliimizi o ynetir, bizleri kltrel adan da eitirdi.

Tiyatro almalarmz kulp lokalinde yapardk. Kaymakam Ekrem Severcan'n dneminde Kaymakam Bey'in einin bakanlnda tiyatro almalar Halkevi'nde yaplrm. Onlar da oyunlarn Kilise'de sahnelerlermi."

"Cumhuriyetin ilk yllarnda Kilise, Halkevi'ne bal sosyal etkinlikler iin kullanlrd. Ayrca 1943 ? 44 yllarnda ofr Kemal Ay adl bir ahs dardan tiyatro gruplar getirip Kilise'de gsteriler dzenlerdi. Kilise'de Turgut Nalbantolu'nun ablas Halime Hanm ile Bodrum Jandarma Komutan Abdlkadir Okyay'n nikah treni de yapld."

"Kulp olarak St isimli bir tiyatro oyunu sahneye koymutuk. Her zaman yaptmz gibi Halkevi'nin bnyesinde, Kilise'de oynayacaktk. Ama davetiyeler Halkevi adna hazrlanacana CHP adna hazrlanm, Halk Partisi le Bakan Niyazi Toker tarafndan da imzalanmt. Kendisi de Halk Partili olan babam "genleri nasl olur da politikaya alet edersiniz?" diye ok kzd. Davetiyelerin parti adna deil, daha nceleri olduu gibi Halkevi adna baslmasn istedi. nerisi kabul edilmeyince piyes iptal edildi."


"Tarihi deeri yoktur, bunlar kiliseyi ibadete aacaklar" dedikodular

Kilise olarak 1923 ylnda bo kalan fakat yllarca Bodrum'un sosyal ve kltrel yaamnda nemli bir yer edinen Kilise Binas nedense birilerini rahatsz ediyor. "Tarihi deeri yok", "kiliseyi ibadete aacaklar" gibi dedikodular etrafta dolamaya balyor. Kilise'nin yklmas iin Belediyeye basklar sryor.


"kme tehlikesi vardr" diye ykmna karar verilen Kilise dinamitle zor yklyor.

Bundan sonrasn da Baskn Oran?dan dinleyelim: "Belediye Reisi Dervi Bey'in bu barbarl yapmas mmkn m? nsancl. Zaman iin ok kltrl; lise bitirmi. ok dindar; ibadet yerini ykar m? stelik, sngerci Kalimnoslularla ve dier adallarla her an gryor, gidip geliyor. Kendi anasyla konutuu dil yani anadili de Rumca, nk Girit gmeni. Sabah kalknca ilk ii, t, radyoyu ap Rumca ark bulmak oluyor da, ilkokula gidecek kzn yle uyandryor.

Dervi Bey tabii ki raz olmuyor. Bunun zerine basklar younlayor ve 'Sen yapmayacaksan biz yapacaz!'lar balyor. Bu ayrntlar nereden biliyorsun derseniz, Dervi Bey benim grme mutluluuna eremediim kayn pederim.

Tabii, akl banda insanlar da var. Bodrum'u Tantma ve Turizm Dernei 1965'te bakan Rt Gr imzasyla gnderdii yazlarla yetkilileri uyaryor. Bu ant yktrlrsa hem turizm baltalanr hem de Yunanistan misillemeye giriip camileri ykmaya balayabilir, diyor.

Sonunda Mula'dan bir fen memuru yollanyor, bu zat 'Tarih bir zellii yoktur; Nikola adl biri tarafndan yaptrlmtr. Mail-i inhidam [kme eilimi] bahis konusudur' raporu veriyor. Kyileri Bakanl Aya Nikola'y belediyeden 10 bin liraya satn alyor. Ykm balyor.

in ilgin (ve daha da rezil) taraf, 'kme tehlikesi vardr' denilen gzelim anta kazma krekle giriip ykamaynca sonunda dinamit koyuyorlar. O kadar ki, meydana alan ve bugn Seyfi Bar'n bulunduu kmaz sokakta yaayan ihtiyar kadnlardan dinledim, evlerinin kimi camlar krlyor. Bununla bile ilk katn duvarlarn ykamaynca o irkinler irkini Halk Eitim'i onlarn zerine kyorlar. Ykm 1969'da, evet bin dokuz yz altm dokuz'da sonulanyor."


Aya Nikola Kilisesi, Bodrum kent kimliinin ve ortak belleinin ayrlmaz bir paras

Ara Gler'in fotoraflarndan bize hznle bakan Aya Nikola Kilisesi, Bodrum kentinin kimliinin bir paras olarak ortak belleimizde hl varln srdryor.

Osmanl atalarmzn uygar devlet anlay sonucunda bir kilise olarak vcut bulan fakat sonrasnda bir neslin, genliin kimliini ekillendiren, sosyal hayatn renklendiren, aydnlatan bir bina iken bir anda yerle bir edilen, edilmek istenen acaba sadece duvarlar myd?
Aya Nikola Kilisesi, kbal idem Damar
Yaz: kbal idem Damar

Bu yaz Bodrumlife Dergisi Haziran 2013 saysnda yaynlanmtr.
cigdemdamar@gmail.com
www.bodrumlife.com.tr
Bu konu 3731 kez izlenmitir

Bodrum'un iki Artemisia's: Biri sava, dieri Ak..
Ne Klkedisi Ne Prenses Biz Karia Kadnlaryz!
Efsane Kadin Savalar - Amazonlar
Aya Nikola Kilisesinin duvarlarnn anlatmadklar!
Ortakent'in Siletini Gzelletiren Kule Ta Ev
Ortakent'in Garaguy'u Hala Bir Pnar
Bodrum'dan Data'ya bir hafta sonu gezisi
Bodrum'dan Sakz Adas'na
Benim btn isteim, arzum ezber bozmak! - Osman Necmi Grmen ile bir sylei
Bodrum Halikarnas ken Parann Deeri Ve Sikkeler
where to go in bodrum